Geschiedenis

Oud Niehove
Bekijk foto’s van Oud-Niehove

Niehove dateert al van voor onze jaartelling. Aanvankelijk heette het dorp Suxwort (Zuidwierde). Toen het dorp rond 1200 een afzonderlijke rechtpostie innam kreeg het de huidige naam. Niehove is een prachtig voorbeeld van een wierdendorp, een dorp gebouwd op een verhoging die diende als vluchtplaats bij opkomend water. De oorspronkelijke structuur van het dorp is prachtig bewaard gebleven en heeft het predikaat ‘Beschermd dorpsgezicht’ opgeleverd. In de kerk is een permanente expositie opgesteld over de geschiedenis van dorp en streek. Het is niet voor niets dat veel fotografen, schilders, cabaretiers en televisie-producenten in Niehove hun inspiratie vinden. Tegenwoordig worden in het dorpshuis Eisseshof en in de kerk regelmatig concerten en voorstellingen georganiseerd.
De huizen staan in een cirkel rond de kerk, aan een straat die tot 1830 door een cirkelvormige gracht van het hoge kerkhof was gescheiden. Zijwegen voeren langs de wierde naar de ringweg beneden. De grote lange kerk met dakruitertje stamt uit het begin van de 13de eeuw. Tot ± 1600 was de kerk het enige stenen gebouw in het dorp. Het kerkorgel bevat nog pijpen en andere onderdelen uit 1575.

Niehove was ooit het hoofddorp van het toenmalige waddeneiland Humsterland. De wierde lag in het kweldergebied dat bij vloed geregeld onderliep.
De toenemende stormvloeden dwongen de bewoners tot het aanleggen van ringdijken. Zo ontstond Humsterland. Vanaf 1400 dijkten de monniken van Aduard het omringende land in. Niehove is de grootste en hoogste wierde van Humsterland en speelde een belangrijke rol in de plaatselijke verhoudingen. De proost van Humsterland huisde in de Ipkemaheerd. Hij bestuurde vanuit Niehove een groot deel van West-Groningen en oostelijk Friesland.Niehove is een fraai bewaard gebleven voorbeeld van een radiair wierdendorp

Niehove telde drie molens. Een achtkantige pelmolen, een stander of vierkante graanmolen en een in 1839 gebouwde vlasmolen, de enige in de provincie. Aan het molenpad kan de bezoeker nog de originele sarrieshut van de commissaris (sarrie) aantreffen.
Befaamd is het 17de eeuwse café ‘Eisseshof. In het café en de kerk organiseert het Regiotheater Niehove vele culturele evenementen. In de kerk is het bezoekerscentrum Niehove gevestigd.

Wierdendorp
Het wierdendorp Niehove kent een rijke geschiedenis. Zo was het onder de naam Suxwort eeuwenlang de hoofdplaats van het waddeneiland Humsterland. De proost van Humsterland bestuurde vanuit Suxwort het Westerkwartier van de provincie Groningen en Achtkarspelen, het oostelijk deel van Friesland (Achtkarspelen).
Niehove is een prachtig voorbeeld van een goed bewaard wierdendorp. Hoe het dorp de laatste eeuwen reilde en zeilde is nog steeds goed zichtbaar in het huidige dorp.
In de kerk van Niehove is een bezoekerscentrum gevestigd. Dit bezoekerscentrum wil u behulpzaam zijn bij het herkennen van de eeuwenoude sporen in het dorp van tegenwoordig. Aan de hand van een maquette, tentoonstellingspanelen, historische voorwerpen en een videopresentatie leidt het bezoekerscentrum u door het dorp en zijn geschiedenis.
Wie meer wil weten over de geschiedenis van wierden en hun bewoners en over het wierdenlandschap verwijzen wij naar het Museum Wierdenland in Ezinge.